De luchtoorlog om Nederlands Indië 1941 – 1942

Indonesië

Luchtoorlog

Over de oorlog van de Nederlands-Indische strijdkrachten met de Japanse invallers is veel geschreven. Dat die oorlog vooral een luchtoorlog was, is minder bekend.

Historicus P.C. Boer heeft enkele boeken gewijd aan de luchtstrijd om Nederlands-Indië. ‘Die strijd (zo schrijft hij) was in hoge mate een luchtoorlog. Het aantal gevechtsdagen van de landstrijdkrachten was gering en het aantal ontmoetingen van eigen en geallieerde oorlogsschepen met Japanse oorlogsschepen vele malen kleiner dan het aantal ontmoetingen van eigen en geallieerde vliegtuigen met toestellen van de tegenstander. De Japanners zelf vonden de strijd eveneens een typische luchtoorlog; ze gebruikten hun luchtstrijdkrachten als “cutting edge” en zetten land- en zeestrijdkrachten in beginsel alleen in als ter plaatse een luchtoverwicht was bereikt.’

De luchtstrijd om Borneo en De luchtstrijd om Sumatra en Java brengen puur feitelijk verslag uit van de activiteiten van de Nederlands-Indische luchtstrijdkrachten in de oorlog tegen Japan. De tekst van de strips is voor het overgrote deel gebaseerd op De luchtstrijd rond Borneo (Operaties van de Militaire luchtvaart KNIL in de periode december 1941 tot februari 1942) (1987) en De luchtstrijd om Indië (Operaties van de Militaire luchtvaart KNIL in de periode december 1941- maart 1942) van P.C.Boer. De afbeeldingen betreffen voornamelijk de gevechtshandelingen van de ML-KNIL en de MLD. De inbreng van de andere geallieerde luchtstrijdkrachten, zoals Royal Air Force (RAF), Royal Australian Air Force (RAAF) en de American Army Air Force (AAAF) komt slechts zijdelings aan de orde.

Te weinig, te laat

De strips zijn niet bedoeld om het oorlogsgeweld dat voorafging aan die Indonesische onafhankelijkheidsoorlog te verheerlijken en ook niet om het heldhaftig verzet van de Nederlands-Indische vliegers tegen de Japanse strijdmacht te bewieroken. Ze zijn slechts een poging om de offers in beeld te brengen die de vliegers en het overige luchtmachtpersoneel persoonlijk hebben gebracht om wat zij zagen als noodzaak om hun tegenstander te weerstaan.
Net als in de meidagen van 1940 in Nederland was het in Nederlands-Indië in de periode van december 1941 tot maart 1942 een kwestie van ‘te weinig, te laat’. Dat het personeel van de ML-KNIL en MLD daar, net als het personeel van het KNIL en de Koninklijke Marine, het slachtoffer van werd is en blijft tragisch.